Home Ομάδα Αστέγων 15_9_2009 Εισήγηση για το Πρόβλμα των Αστέγων στα Χανιά

15_9_2009 Εισήγηση για το Πρόβλμα των Αστέγων στα Χανιά


Το θέμα της συζήτησης μας είναι οι άστεγοι στην πόλη των Χανίων, οι άνθρωποι που πολλές φορές βρίσκονται στην   <<αθέατη>>  πλευρά της πόλη μας.

Υπάρχουν, αλλά δεν τους βλέπουμε. Κάποιοι από αυτούς βρίσκονται  στην γειτονιά μας αλλά, είτε επειδή οι άνθρωποι γινόμαστε  όλο και πιο φοβισμένοι με τον <<ξένο>> είτε γιατί λειτουργεί καταλυτικά το << κοίτα το σπίτι σου, και να μη  σε νοιάζει τι γίνεται παραπέρα>> κλείνουμε τα μάτια.

Όμως ποιοι θεωρούνται άστεγοι ; και πόσοι είναι ;

Επίσημος σαφής  ορισμός ως ειδική ομάδα που χρήζει μέτρων προστασίας  δεν υπάρχει. Στην ελληνική έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου αναφέρεται ότι "ως άστεγοι ορίζονται οι πολίτες που είναι αποκλεισμένοι από την αγορά  κατοικίας ή δεν διαθέτουν οι ίδιοι ή οι οικογένειες τους ασφαλή κατοικία επαρκούς επιπέδου..."

Η FEANTSA, η  Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία των οργανώσεων που εργάζονται με τους αστέγους, έχει αναπτύξει μια τυπολογία για την έλλειψη στέγης και τον αποκλεισμό.

Η τυπολογία αυτή ξεκινάει από την κατανόηση του ότι υπάρχουν τρεις παράμετροι που συνιστούν την έννοια του “ σπιτιού ”, η απουσία των οποίων περιγράφει την έλλειψη στέγης και  είναι οι εξής:

Πρώτον,  το να έχει κάποιος σπίτι σημαίνει ότι έχει ένα κατάλληλο - οίκημα (ή χώρο), στο οποίο το άτομο και η οικογένεια του έχουν την αποκλειστική κυριότητα. Δεύτερον το να είναι κανείς σε θέση να διαθέτει προσωπικό χώρο και να απολαμβάνει τις κοινωνικές του σχέσεις  και τρίτον  να έχει κανείς έναν νόμιμο τίτλο για την ιδιοκτησία ενός χώρου.

Οι παράμετροι αυτοί οδηγούν  σε 4 διαφοροποιήσεις των αστέγων:

Α) Άστεγοι , χωρίς κανενός είδους καταφύγιο, που κοιμούνται στο δρόμο.

Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει ανθρώπους οι οποίοι ζουν στους δρόμους, κοιμούνται σε δημόσιους ή εξωτερικούς χώρους , χωρίς πρόσβαση σε κανενός είδους κατοικία και ανθρώπους που περιστασιακά μένουν για μια νύχτα σε φθηνά ξενοδοχεία.

 Β) Στερούμενοι κατοικίας

Οι άνθρωποι αυτοί έχουν ένα μέρος να κοιμηθούν που είναι όμως  προσωρινό όπως  ιδρύματα , ξενώνες αστέγων,  κέντρα υποδοχής μεταναστών.

Γ) Άνθρωποι που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στέγασης

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει του ανθρώπους που απειλούνται  με σοβαρό αποκλεισμό εξαιτίας επισφαλούς μίσθωσης, έξωσης, οικογενειακής βίας.

Δ) Άνθρωποι που διαβιούν σε ανεπαρκή-ακατάλληλα καταλύματα .

Τα ανεπαρκή – ακατάλληλα καταλύματα μπορεί να είναι  αυτοκίνητα , αυτοσχέδιες κατασκευές και παράγκες, κτίρια ακατάλληλα για διαμονή.

Με την παραπάνω τυποποίηση  η έννοια <<άστεγος>> παίρνει άλλες διαστάσεις. Άστεγος είναι ο Ρομά που ζει στους καταυλισμούς με παντελή έλλειψη υποδομών όσο και αν κάποιοι θέλουν να το ερμηνεύουν ως στοιχείο της κουλτούρας τους. ΆστεγοI είναι όσοι έπειτα από φυσικές καταστροφές όπως σεισμούς και  φωτιές ζει σε σκηνή  ή κοντεινερ .

Άστεγος είναι και  αυτός  που κινδυνεύει να βρεθεί  στο δρόμο λόγω της ανεργίας αλλά και ο μετανάστης που ερχόμενος στην Ελλάδα βιώνει απαράδεκτες συνθήκες <<υποδοχής>>.

Το άλλο βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι : το πόσοι είναι τελικά  οι άστεγοι.

Ο αριθμός των αστέγων,  αποτελεί ένα μυστήριο. 

Επίσημη καταγραφή δεν έχει γίνει από κοινωνικές υπηρεσίες.  Φυσικά δεν είναι μια σαφής οριοθετημένη  ομάδα και η καταγραφή τους δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Η τυποποίηση αυτής της ομάδας είναι δύσκολη γιατί ο κάθε άστεγος αντανακλά μια διαφορετική πραγματικότητα, μια διαφορετική ιστορία άρα διαφορετικές προσεγγίσεις και παρεμβάσεις.

Η εικόνα της κοινωνίας για τους άστεγους απεικονίζεται  συχνά ως ζήτημα επιλογής. Η έλλειψη στέγης  όμως συνδέεται  με όρους όπως  ανεργία , εξαρτήσεις, ψυχική ασθένεια, μετανάστευση και βασικά φτώχεια, όροι  που περιθωριοποιούν το άτομο.

Μια ευαισθητοποιημένη κοινωνία όμως  δεν καταλογίζει την έλλειψη στέγης σε προσωπικές επιλογές αλλά  βασικά σε κοινωνικές αδικίες.

Με γνώμονα τα παραπάνω συγκροτήθηκε η << Ομάδα για τους άστεγους>> μια πρωτοβουλία  από το  Κοινωνικό Στέκι – Στέκι Μεταναστών, που ένας από τους βασικούς  της στόχους είναι η ευαισθητοποίηση τόσο των κατοίκων της περιοχής όσο και των θεσμικών φορέων για αυτή την ευπαθή ομάδα τους άστεγους, όπως  και για τη δημιουργία ενός ξενώνα.

Επίσης  προσέγγισε  και συνεχίζει να προσεγγίζει αστέγους στην πόλη των Χανίων. Η μικρή μας εμπειρία με τους άστεγους υποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη  κοινωνική ομάδα αποτελείται  κυρίως από μετανάστες και συγκεκριμένα από μετανάστες που προέρχονται από τις χώρες του Μαγκρέμπ, (Αλγερία, Λιβύη, Μαρόκο, Τυνησία )

Εικόνες που αντικρίσαμε ήταν στοιβαγμένα άτομα  σε απαράδεκτα δωμάτια, σε ετοιμόρροπα κτίρια που σε καμία περίπτωση δεν υπήρχαν   οι στοιχειώδεις προδιαγραφές  για μια αξιοπρεπή και ανθρώπινη διαβίωση.

Οι περισσότεροι έφευγαν το πρωί και γυρνούσαν το βράδυ εκεί για να κοιμηθούν.

Μέχρι σήμερα έχουμε καταγράψει 6 διαφορετικά σημεία στα Χανιά όπου υπάρχουν άστεγοι και έχουμε προσεγγίσει περίπου 30 αστέγους.  Συνήθως δεν υπάρχει σταθερός αριθμός  ατόμων που <<συγκατοικούν>>, επειδή δε μένουν για πολύ καιρό σε ένα μέρος. Η παραμονή τους σε κάποιο χώρο εξαρτάται από το βαθμό κτιριακής υποδομής του χώρου σε συνδυασμό με την οικονομική τους κατάσταση.

Γνωρίζοντας  ότι η στέγαση είναι από τα βασικότερα δικαιώματα των ανθρώπων από όπου και αν προέρχονται και νιώθοντας ντροπή για αυτές τις εικόνες συνεχίζουμε τη δράση μας με τους αστέγους.

Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό όμως ότι η συνεργασία των κεντρικών ,  των τοπικών φορέων και των πολιτών   δεν είναι μόνο επιθυμητή αλλά αναγκαία για την επίτευξη αποτελεσματικών παρεμβάσεων. Η ομάδα αυτή χρήζει μέτρων προστασίας που αγγίζουν όχι μόνο το θέμα  της στέγασης αλλά και το θέμα  της εργασίας, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της εκπαίδευσης.

 Η έλλειψη στέγης είναι ένα πολυσύνθετο  φαινόμενο και ως τέτοιο θεωρούμε ότι  οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν  ολιστικό χαρακτήρα και να εμπλέκονται όλοι οι φορείς.